Drodzy forumowicze i goście!

Przeżyliśmy przestój związany z migracją z serwera na serwer i zmianą istotnych danych adresowych dla hostingu. Teraz forum powinno działać szybko, bez długiego oczekiwania na odpowiedź serwera. Zależy to też od szybkości waszych łącz, ale do któregoś września serwer był trudny do zaakceptowania.
Niestety technicznie wielkość naszego forum się mocno powiększyła i musimy zwracać większą uwagę na wykorzystanie przestrzeni dyskowej, nie duplikować postów (dawać linki) itp., bo nie utrzymamy baz danych w limitach dostawcy hostingu, a upgrade jest finansowo nieopłacalny.

W związku z "wysypem" reklamodawców informujemy, że konta wszystkich nowych użytkowników, którzy popełnią jakąkolwiek formę reklamy w pierwszych 3-ch postach, poza przeznaczonym na informacje reklamowe tematem "... kryptoreklama" będą usuwane bez jakichkolwiek ostrzeżeń. Dotyczy to także użytkowników, którzy zarejestrowali się wcześniej, ale nic poza reklamami nie napisali. Posty takich użytkowników również będą usuwane, a nie przenoszone, jak do tej pory.
To forum zdecydowanie nie jest i nie będzie tablicą ogłoszeń i reklam!
Administracja Forum

To ogłoszenie można u siebie skasować po przeczytaniu, najeżdżając na tekst i klikając krzyżyk w prawym, górnym rogu pola ogłoszeń.

Uwaga! Proszę nie używać starych linków z pełnym adresem postów, bo stary folder jest nieaktualny - teraz wystarczy http://www.cheops4.org.pl/ bo jest przekierowanie.


/blueray21

Dywinacja

Fair Lady
Posty: 1541
Rejestracja: czwartek 25 kwie 2013, 10:12
x 1
x 11
Podziękował: 579 razy
Otrzymał podziękowanie: 950 razy

Dywinacja

Nieprzeczytany post autor: Fair Lady » środa 06 lis 2013, 12:34

Wiedza ludzka, aby była w pełni pożyteczna, musi nie tylko dobrze służyć praktyce życia codziennego, ale i zaspokajać przyrodzoną naszemu gatunkowi potrzebę poznawczą. Więcej nawet: za prawdziwą, a w związku z tym pożyteczną, skłonni jesteśmy uważać tylko taką wiedzę, która trafia nam do przekonania. Jednym z elementów takiego utwierdzania się człowieka w jego zaufaniu do wiedzy, są wszelkie jej systematyzacje, wprowadzające do właściwego wiedzy świata abstrakcyjnych pojęć porządek znany z otaczającego na konkretu. Prawidłowość ta w czasach dawniejszych dotyczyła w pierwszym rzędzie tzw. wiedzy szczegółowej, dotyczącej stosunkowo wąskich wycinków rzeczywistości, ale dziś, w dobie wszechogarniającej specjalizacji, a już zwłaszcza po pracach C. R. Poppera1 systematyzacji poddawane być muszą i te dziedziny wiedzy, które roszczą sobie prawo do ogólnego opisu świata. Tylko wtedy zaczną budzić zaufanie; tylko wtedy doceni się pożytek z nich płynący.
Do tej grupy wiedzy zalicza się m. in. dywinacja. Wbrew rozpowszechnionym sądom nie jest ona tylko sztuką wróżebną. Jest pełnym w sensie filozoficznym systemem światopoglądowym, zawierającym wszystkie składniki każdego systemu, mającego pretensje do całościowego opisu rzeczywistości. I jeśli dziś terminologia dywinacyjna nie jest ani poważana, ani tym bardziej używana, wynika to nie tyle z jej nieadekwatności, ile ze zjawiska opisanego przed laty z górą pięćdziesięciu przez T. S. Kuhna. Dywinacja bowiem zakłada stałą i wysokim stopniu zdeterminowaną przeznaczeniowo więź człowieka z siłami spoza świata spostrzegalnego, co jaskrawo kłóci się z wieloma współczesnymi dogmatami psychologicznymi (np. behawioryzmem), z poważanymi stwierdzeniami nauki4, wreszcie z wciąż jeszcze żywymi wierzeniami religijnymi, które wolną wolę i przyszłość z jej pomocą stworzoną rezerwują tylko dla Boga i czynią ją nieprzeniknioną dla ludzi - także dla tych, którzy tytułują się wróżbitami.
Samo zjawisko dywinacji jest równie stare jak ludzkość. Co ciekawe, dywinacja, choć raz potępiania, raz wychwalana, raz spychana do podziemia, raz wynoszona do godności akademickich trwa i nic nie zapowiada jej zmierzchu.
Właściwości charakterystyczne wiedzy dywinacyjnej

Systemy dywinacyjne znane z historii ludzkości są, jeśli studiować je w oderwaniu od świata realnego, zamkniętymi, doskonałymi światami, co dzieją się same dla siebie nikogo na świadka nie potrzebując. Światopogląd dywinacyjny zakłada, że są one czystą (aż chciałoby się powiedzieć: platońską) ideą świata i ludzkiego w nim losu. Jednak konkretna wyrocznia uzyskana w wyniku użycia określonego systemu dywinacyjnego nigdy tego ideału nie osiąga, zaś interpretujący ją wróżbita właśnie na podstawie dystansu dzielącego dywinacyjny świat-ideał od uzyskanego z wyroczni konkretu formułuje werdykt. Sytuacje opisywane przez wróżebne symbole są archetypowe, niemożliwe do dosłownego doświadczenia w codziennym życiu. W ramach samej tylko wyroczni panuje pełny determinizm, gdyż symbole ułożone są w ściśle określonej kolejności. Ich układ inny od archetypowego, występujący w praktyce wróżebnej, jest interpretowany jako burząca ład zmiana kierunku strzałki czasu, w rzeczywistości idealnej nie spotykana, w życiu powszechna. Na tyle, na ile uda się odczytać w chaotycznie porozrzucanych podczas wróżenia symboli przynajmniej fragmenty ich pierwotnego ładu, na tyle sensowna będzie wyrocznia.

Między przejrzystym i logicznym układem symboli systemów dywinacyjnych a zawikłanymi losami ludzi korzystających z wyroczni nie ma właściwie jakiegoś dającego się jednoznacznie zdefiniować przejścia; interpretacja, czyli znajdowanie fragmentów ładu jest w najwyższym stopniu intuicyjna, zaś podawane przez podręczniki dywinacji reguły interpretacyjne, przeważnie wzięte z praktyki, mają znaczenie tylko statystyczne. Więcej nawet: jeśli wróżbita nie zna głęboko archetypowych znaczeń i wzajemnych zależności symboli, poprzestając na wspomnianych regułach wróżebnych, będzie się mylił raz za razem. I odwrotnie: im więcej czasu poświęci na zgłębianie nieuchwytnych treści symbolicznych i mitologicznych archetypu, tym lepsze będą jego werdykty.
Z tego, co już zostało powiedziane, widać dowodnie, że dla dywinacji nadmierne jej zbliżenie do konkretu życiowego w celu szczegółowego przewidywania konkretnej przyszłości - oznacza klęskę. Tymczasem zarówno klientela wróżbitów, jak i poważni skądinąd badacze ten właśnie poziom dywinacji kojarzą z jej całością! W rzeczywistości do prognozowania wydarzeń dająca się zapisać i wyłożyć dywinacja nie jest wiele skuteczniejsza, niż inne znane ludzkości metody. Często myli się reguły wnioskowania dywinacyjnego z natchnieniem wieszczym, lub zjawiskami jasnowidzenia9. Należy to powiedzieć otwarcie: znane z dziejów i popularne do dziś systemy dywinacyjne (astrologia, numerologia, Księga Przemian, wyrocznia runiczna, kartomancja) nie stanowią ani uniwersalnego ani niezawodnego narzędzia prognostycznego. Już nazywany "ojcem astrologii" Klaudiusz Ptolemeusz powiada "Każda przepowiednia winna być oparta zarówno na doświadczeniu, jak też na tradycji. Nikt - nawet mędrzec - nie potrafi uchwycić wszystkich form wydarzeń, konstelacje bowiem odsłaniają zaledwie ideę przewodnią danego wypadku, nigdy zaś jego sprecyzowaną postać. Praktykujący astrolog winien dlatego przede wszystkim przyswoić sobie zdolność wnioskowania. Lecz tylko natchnieni przez Bóstwo potrafią przepowiadać szczegóły"

Wynikiem aktu dywinacji jest zatem odkrycie idei przewodniej analizowanego wydarzenia - i tylko to. Wyrażając tę prawidłowość w języku sformułowanej przez Junga i Pauliego teorii synchronii, dywinacja odsłania nie fakty zaszłe w analizowanym momencie czasu, ale ich znaczenia dla tego momentu czasu, nieraz ukryte i metodami innymi niż dywinacyjne nie do odkodowania. Rozszerzając to spostrzeżenie, można rzec, iż właśnie dywinacja predestynowana jest do znajdowania znaczeń i związanego z tym nadawania sensów faktom. Widać to nieraz i w codziennej praktyce wróżebnej: klienci przychodzą do wróżbity, gdy już stało się, na wszystko za późno, a chcą właśnie nadania sensu temu, co im się przytrafiło.

Zatem: dywinacja może, choć nie musi, przewidywać przyszłość. Natomiast może i musi rozumieć sensy i znaczenia. To właśnie jest jej największą siłą. Takie rozumienie dywinacji uwalnia ją od obowiązku przewidywania szczegółów, sztuki dostępnej istotnie chyba tylko "natchnionym przez Bóstwo"; zarazem lokuje ją w bardziej w przestrzeni wewnętrznej człowieka (mówiąc jaśniej: przestrzeni mitologicznej), niż w świecie zewnętrznym, kierowanym "obiektywnymi" prawami rzeczywistości.
Teraz staje się jasna niekonkretność wyroczni i proroctw, nieraz zrozumiałych dopiero po fakcie: wynika to z właściwości przestrzeni mitologicznej, która choć na oko podobna do naszej codzienności, jednak rozgrywa się semper et ubique i jako taka jest dla żyjącej "tu i teraz" jednostki niekonkretna z samej swojej definicji.


Pozycja dywinacji w świadomości społecznej

W naszym kręgu kulturowym daje się zauważyć pewna charakterystyczna prawidłowość: na początku kolejnego okresu swego rozkwitu dywinacja zawsze sprzymierza się z jakąś wiedzą mniej ogólną, w danym okresie uważaną za awangardę wiedzy ludzkiej w ogóle. Przejmuje jej terminologię i wtedy powstają dzieła najwybitniejsze. Popularyzowane a następnie wulgaryzowane służą one przesądnym władcom a potem warstwom niższym, zupełnie nie zainteresowanym jakąkolwiek wiedzą pozautylitarną. W efekcie takiego upadku dywinacja, postrzegana wtedy jako prymitywny przesąd, jest rugowana z życia społecznego i staje się domeną nielicznych. Po okresie hibernacji, który sprzyja oczyszczeniu, znów wraca do łask i cykl się powtarza. Najbardziej znane takie cykle to:

1) wspaniały rozkwit sprzężonej z astronomią astrologii babilońskiej w II tysiącleciu przed Chrystusem, popularyzacja starożytnej astrologii w klasycznej Grecji, kompletna degeneracja w Rzymie i potępienie przez formującą się naukę Kościoła.

2) Powiązanie astrologii, numerologii i Kabały z arabską filozofia i medycyną w wiekach IX-XII. Za pośrednictwem Arabów wiedza ta trafia do Europy i tu uzyskuje imprimatur nie byle kogo, bo samego św. Tomasza z Akwinu13. Stąd prosta droga astrologii na uniwersyteckie katedry początków Renesansu i jej łączenie z raczkującym przyrodoznawstwem. Efektem tego ostatniego mariażu stał się bujny rozkwit renesansowej magii, w której astrologia i inne formy dywinacji odgrywały rolę niepoślednią14. Wulgaryzacja dywinacji, jaka nastąpiła w dobie baroku15, sprzyjała rozdzieleniu dywinacji i szybko uniezależniającej się nauki. W efekcie dywinacja została wygnana z uniwersytetów i na półtora stulecia zeszła do podziemia.
3) Obecny flirt dywinacji z nowoczesną psychologią, zapoczątkowany pracami C. G. Junga i jego uczennicy M. L. v Frantz. Z uwagi na wspomnianą już wcześniej właściwość dywinacji jako takiej - jej nieprzystawalność do konkretu "grubej" materii i życia w niej pędzonego - taka subtelna inspiracja jest dla dywinacji o wiele bardziej obiecująca, niż dawne inspiracje przyrodoznawcze, siłą rzeczy materialistyczne. Dawniej inspiracja taka była niemożliwa, bo nie istniała wyodrębniona psychologia, a jej rolę pełniła dywinacja właśnie. Niestety już widać pierwsze symptomy wulgaryzacji tego nurtu, w postaci istnego zalewu obliczonej na komercję podławej jakości literatury ezoterycznej. Także umiejętności i klasa wielu dzisiejszych wróżbitów, choć coraz częściej mają oni profesjonalne przygotowanie poradnicze, niejedno pozostawiają do życzenia.


Za przyczynę opisanego powyżej cyklicznego wygania i powrotu dywinacji do europejskiej świadomości społecznej uznać można charakterystyczny tylko dla naszej kultury mit indywidualistyczny, przyznający jednostce ludzkiej wolę w wysokim stopniu, jeśli nie całkowicie wolną16 a do tego silnie eksponujący aktywną rolę jednostki w tworzeniu przez nią jej przyszłości. W kulturach nie eksponujących indywidualizmu jednostki, ani jej podmiotowości w tworzeniu przyszłości dywinacja jest stale obecna, a jej należyty poziom zabezpieczany jest przez system kształcenia wróżbitów. Tak dzieje się np. w Indiach, gdzie powszechnie poważana jest astrologia a zdobycie dyplomu uprawniającego do jej profesjonalnego uprawiania wymaga długich lat trudnych studiów17. Podobnie dzieje się w Chinach, gdzie tamtejszy system wróżebny - Księga Przeman - towarzyszy ludności od IV w. p.n.e. i nawet osławiona "rewolucja kulturalna" nie zdołała naruszyć autorytetu tej wyroczni. (Szeptana anegdota głosi, że z Księgi Przemian korzysta w tajemnicy całe kierownictwo KPCH od chwili przejęcia władzy przez tę partię.) W światopoglądzie zarówno hindiustycznym, jak i konfucjańskim jednostka ludzka nie ma wielkiej wartości; jest istotna tylko jako część ogólnego planu kosmicznego (hinduizm), bądź jako sprawny element społeczeństwa (konfucjanizm). W obu wzmiankowanych kulturach dywinacja jest stale sprzężona z "wielką" wiedzą: w Indiach z filozofią i psychologią, w Chinach z myślą przyrodoznawczą.
W tym kontekście łatwo zauważyć, że okresy największego i najbardziej twórczego rozkwitu dywinacji przypadają na czasy, gdy jednostka i jej indywidualne potrzeby nie są szczególnie eksponowane, zaś upadek dywinacji zbiega się z manifestami wyjątkowości jednostki. Czasy najnowsze, gdy wszelkie obiecujące wolność jednostki od tyranii losu prometejskie idee, choćby takie jak socjalizm, degenerują się do totalizmu, czyli właśnie odebrania jednostce wszelkich praw - niewątpliwie sprzyjają dywinacji i nie dziwota, że w dopiero co minionym stuleciu nastąpił rozkwit wróżbiarstwa, a najwybitniejsze umysły tego stulecia mniej lub bardziej jawnie do takich pasji się przyznawały. Wróżbiarstwo to, coraz staranniej oczyszczane od starych przesądów doczekało się wcale sensownych naukowych badań, zaś wspomniane już podbudowanie go nowoczesną psychologią powoli, choć systematycznie nadaje mu rangę pełnowartościowej dyscypliny poznawczej. Wyraźne załamanie się mitu indywidualistycznego, połączone z poszukiwaniem nowych inspiracji dla kultury od lat 60-tych XX w. daje nadzieję na złagodzenie napięć między dzisiejszym nazbyt już wybujałym indywidualizmem, alienującym jednostkę ze społeczeństwa i nadmiernym kolektywizmem, nieprzyjemnie kojarzącym się z ideami totalitarnymi. Taką szansę stwarza np. powstanie i rozwój filozofii ekologicznej, przyznającej jednostce sporą wolność, ale w ramach jej kosmicznej misji.

Status społeczny dywinacji jawi się nam zatem jako bardzo czuły instrument pomiarowy zakresu ludzkiej wolności. Jeśli zdobędzie ona trwałe miejsce w świadomości zbiorowej, oznaczać to będzie koniec miotania się człowieka między skrajnościami, z których żadna, jak dotąd nie przyniosła mu szczęścia.

Status ontyczny dywinacji - próba unormowania

Dywinacja nie miała w historii i nie ma do dziś jednoznacznego ani tym bardziej stałego miejsca w systematyce wiedzy ludzkiej. Najczęściej bywa postrzegana jako dział wiedzy ezoterycznej, lub mocno mechanicznie łączona jest z jogą, okultyzmem, magią, itp. dziedzinami. Równie często jest kojarzona z religią i zaprzęgana w jej służbę, lub, odwrotnie, postrzegana jako konkurent ideologiczny religii.

Wszystkie te ujęcia roli i pozycji dywinacji wynikają z niezrozumienia jej rzeczywistej natury, lub z chęci zawłaszczenia tej eterycznej, trudno definiowalnej wiedzy w służbę aktualnie obowiązujących dogmatów.

W znanych nam dziejach ludzkości dywinacja broni się przed wszelką jednoznaczną klasyfikacją. Nie jest uznawaną częścią filozofii, nie mieści się w paradygmacie nauk przyrodniczych, ani formalnych; stosunkowo najbliżej jej do nauk humanistycznych, siłą rzeczy nieco nieścisłych. I właśnie humanistyka, choć pojmowana szerzej, niż to się na ogół czyni w dzisiejszej filozofii nauki28, stwarza szansę względnie porządnego umocowania ontycznego dywinacji.

Aby tego dokonać pójdziemy drogą, jaką przeszły już wcześniej wyodrębniające się z klasycznego trójpodziału nauk (formalne, przyrodnicze, humanistyczne) autonomiczne dziś dziedziny: nauki medyczne, społeczne i psychologia. Wszystkie te dziedziny potraktujemy jako część humanistyki szeroko rozumianej, w ramach której wyróżnimy trzy podpoziomy:

- nauki medyczne zajmują się materialnym podłożem życia człowieka, czyli fizycznym ciałem. Na tym poziomie na człowieka działa z całą konsekwencją determinacją genetyczna i prawa przyrody, z czego wynika rozumienie medycyny jako nauki racjonalnej, posługującej się obserwacją i wnioskowaniem.
- psychologia i nauki społeczne opisują i wyjaśniają niematerialną, ale w większości racjonalną część człowieczeństwa. Zakres zdeterminowania przeznaczeniowego jednostki jest tu najmniejszy. Zarówno w psychologii, jak naukach społecznych uznaje się istnienie i działanie czynników determinujących człowieka i jego postępowanie (wychowanie, warunki, życia, środowisko społeczne, etc), ale determinanty nie są przyjmowane jako niezmienne, np. los człowieka może różnie wyglądać w zależności od środowiska, w jakim żyje, od społeczeństwa, w którym funkcjonuje, od pozycji w tym społeczeństwie, od wychowania, etc. czynników. Determinanty psychologiczne i społeczne warunkujące człowieka można na omawianym poziomie zmieniać, czym zajmuje się np. psycho- i socjoterapia. W ramach psychologicznego i społecznego opisu człowieka nie można zastosować logiki takiej jak w medycynie, gdyż człowiek w swoim postępowaniu nie kieruje się tylko logiką. Toteż stwierdzenia psychologii i nauk społecznych są prawdziwe w większej skali i mają naturę statystyczną.

- dywinacja opisze całkowicie już nieracjonalną warstwę ludzkiej egzystencji, jaką jest przeznaczenie i los, często spełniający się wbrew wszelkiej logice. Tu właśnie przyda się ulotność dywinacji i jej eteryczność, bo też i sprawy przeznaczenia są takie właśnie. Wszelkie ich ujęcia w racjonalnych kategoriach naukowych są niepełne i odsyłają odbiorcę bardziej w stronę natchnienia, właściwego wróżbicie lub poecie, niż trzeźwości i obiektywności sądu, jakiej oczekiwalibyśmy od przedstawiciela nauki.


Tak skonstruowany trójpodział, dając dywinacji należne jej miejsce, jednocześnie nie narusza w istotny sposób kompetencji pozostałych dziedzin wiedzy. Nieuniknione jest oczywiście pewne przenikanie się dziedzin, np. w przypadku ciężkich chorób lekarz znałby ich podłoże biomedyczne a wróżbita umiałby określić, czy i na ile choroba jest elementem doświadczenia losowego jednostki; podobnie wiele zaburzeń psychicznych, nie mających wyjaśnienia ani terapeutycznego rozwiązania w ramach akademickiej psychologii, znalazłoby je w diagnozie dywinacyjnej. Dywinacja z kolei, uwolniona od ciążącego na niej od wieków "obowiązku wiedzenia wszystkiego" tym bardziej skupić się może na sobie tylko właściwej dziedzinie - rozpoznania przeznaczenia i podania warunków życia w zgodzie z nim. Umiałaby określić zakres działania wolnej woli i jej ewentualne ograniczenia.
W ten sposób - mając swoje niezagrożone miejsce i nie pretendując do niebezpiecznej roli "ogólnej teorii wszystkiego" mogłaby dywinacja poszukiwać równowagi między przyrodzonym każdemu z nas dążeniem do wolności osobistej, a równie przyrodzonym poszukiwaniem życiowych wyzwań ponadjednostkowych. Odnalezienie tej równowagi - innej dla każdego człowieka - mogłoby stać się wcale solidnym wstępem do wewnętrznej harmonii człowieka, której światopoglądy skrajne jak dotąd nie dostarczyły i najpewniej już nie dostarczą.


Podsumowanie

Zaproponowane miejsce dywinacji w wiedzy o człowieku może stać się wstępem do poważniejszej dyskusji nad formującą się coraz wyraźniej już nie tylko psychologią, ale i filozofią losu. Można ją tłumaczyć modą, która minie jak każda inna. Ale można spojrzeć inaczej: nie jak na dekadeckie i milenarystyczne zachcianki, lecz jak na element większej całości. Całości, której symbolem jest wydana niedawno i w Polsce głośna książka wieszcząca koniec nauki z dramatycznym pytaniem postawionym w ostatnim zdaniu: w co teraz wierzyć? Symbolem może też być coraz większe, spontanicznie zainteresowanie młodzieży ich "kosmiczną tożsamością" zainteresowanie - dodajmy - narastające wbrew propagandzie szkolnej i katechetycznej. Coraz wyraźniej widać, że zainteresowanie dywinacją nie jest, wbrew przekonaniu części luminarzy świata kultury, nauki i religii jakimiś ubocznym kosztem postępu, lecz raczej świadectwem dokonującego się przełomu kulturowego. Przełomy takie, jak świat światem, niewiele przejmowały się działaniami, mającymi im zapobiec. Lepszym chyba wyjściem jest przejęcie kontroli nad tym procesem, próba zrozumienia treści jakie właśnie domagają się artykulacji, no i zadbanie, by ta artykulacja nie odbywała się na poziomie brukowych wydawnictw i szukania tanich sensacji. A początkiem tego procesu może być właśnie "oswojenie" dywinacji na poziomie subtelnych lecz potężnie kształtujących świadomość idei filozoficznych, generujących system wychowawczy i - w dalszej przyszłości - społeczny.

Systemy dywinacyjne i ludzie w nie wtajemniczeni to osobliwa "nić" łącząca nas poprzez z wszechświatem i jego planami wobec nas. Bo kosmos to gigantyczny ekosystem, środowisko stale podlegające ewolucji. Dywinacja odczytuje nadciągające wymagania, jakie nam ono postawi.

Istnieje zatem wyraźny raison d'etre dla jej obecności tak w systematyce wiedzy o człowieku, jak i w naszym codziennym życiu.


Bibliografia:

C. G. Jung, Archetypy i symbole, Czytelnik. Warszawa 1993

K. Kopias-Łokuciejewska & W. H. Zylbertal, Homo Divinatus, wyd Kos, Katowice 1998

M. L. v. Frantz, Wróżenie a zajwisko synchroniczności,

T. Doktór, Spotkania z astrologią, Warszawa 1988

R. Wilhelm, I-cing, tłum. W. Jóźwiak, wyd. Latawiec 1995

H. Skolimowski, Filozofia żyjąca. Eko-Filozofia jako Drzewo Życia, wyd. Pusty Obłok 1994

Lipold Szondi "Wolność i przymus w losie jednostki", wyd. All, Kraków 1995

M. Piasecka, Sztuka wróżenia z run, wyd Ravi, Łódź 2001

R. T. Prinke & L. Weres, Mandala życia. Astrologia - mity i rzeczywistość, wyd. Ravi, Łódź 1994,
W. H. Zylbertal, Kosmiczny dar tożsamości, wyd. Studio Astropsychologii, Białystok, 1999
W. H. Zylbertal, Liczby Losu, liczby Człowieka, wyd. Ravi. Łódź, 1998
A. Chrzanowska, Misterium Tarota, wyd. Studio Astropsychologii, Białystok, 1998
Materiały szkoleniowe pracowni ARKADIA z Bielska-Białej.



http://www.logonia.org

zrodlo: http://www.logonia.org/content/view/75/2/
0 x



ODPOWIEDZ